รายละเอียดอื่นๆ > บทความ



ครูดีที่อยากเห็น (ชม 6)
บทความ “ครูดีที่อยากเห็น” โดย รศ.สัญญา รัตนวรารักษ์
ครูดีที่อยากเห็น

“ครูดีที่อยากเห็น”

รศ.สัญญา รัตนวรารักษ์

 

                  ครูเป็นบุคคลที่มีภูมิรู้ ภูมิธรรม และมีภูมิฐานในการที่จะสอนนักเรียนให้มีความรู้ความสามารถตลอดจนมีพฤติกรรมอันพึงประสงค์ตามที่หลักสูตรกำหนด

                  ครูที่ทำงานประจำอยู่ในโรงเรียนต่างๆ นอกจากทำหน้าที่สอนแล้ว บางคนยังทำหน้าที่ครูประจำชั้น หรือครูที่ปรึกษาซึ่งเปรียบเสมือนพ่อแม่ของนักเรียน คอยให้คำปรึกษา อบรมและช่วยแก้ไขปัญหาต่างๆ ให้นักเรียนที่ตนประจำชั้น หรือเป็นที่ปรึกษาอยู่และต้องจัดทำเอกสารต่างๆ ของชั้นเรียน เช่น บัญชีเรียกชื่อนักเรียน และสมุดประจำชั้นต่างๆ ให้เป็นปัจจุบันและถูกต้องอยู่เสมอด้วย

                  นอกจากหน้าที่รับผิดชอบดังที่ได้กล่าวแล้วยังมีผู้จำแนกหน้าที่เป็นคำภาษาอังกฤษที่ขึ้นต้นด้วยอักษรที่เป็นตัวสะกดของคำว่า “TEACHERS” ไว้ดังต่อไปนี้

1.       T    =  Teaching                            คือ     ครูมีหน้าที่สอน

2.       E    =  Ethics                                  คือ     การทำตนให้มีคุณธรรม จริยธรรม

3.         =  Academic                           คือ     ครูควรมีความเป็นนักวิชาการ

4.         =   Cultural Heritage             คือ     ครูมีหน้าที่ถ่ายทอดมรดกทางวัฒนธรรม

5.       H   =  Human Relationships      คือ     ครูต้องมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีต่อบุคคลทั่วไป

6.       E    =  Evaluation                          คือ     ครูมีหน้าที่ประเมินผล

7.       R   =  Research                            คือ     ครูมีหน้าที่ค้นคว้าวิจัยข้อความรู้ใหม่ๆ

8.       S    =  Service                               คือ     ครูมีหน้าที่บริการสังคม

                  อันดับสุดท้ายเป็นการจำแนกหน้าที่ความรับผิดชอบของครู จากผลการวิจัยของนักวิชาการ
ส่วนหนึ่ง จากผลการวิจัยพบว่าครูมีหน้าที่รับผิดขอบหลายประการ เช่น มีหน้าที่หมั่นอบรมเด็กอยู่เสมอ ตั้งใจสอน รักการสอน จัดการปกครองเด็กให้เรียบร้อย เตรียมการสอนและบันทึกการสอน เป็นต้น

 

คุณลักษณะครูที่ดี

                  คุณลักษณะของครูที่ดีมีหลายประการ และมีหลายทัศนะ

                  ทัศนะแรกเป็นกระแสพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่ทรงพระราชทานแก่ครูอาวุโสประจำปี 2522 เมื่อ 28 ตุลาคม พ.ศ.2523 ณ ศาลาดุสิดาลัยสวนจิตรดาพระราชวังดุสิต ความตอนหนึ่งว่า

                  “...ครูที่แท้นั้นเป็นผู้ทำแต่ความดี คือต้องหมั่นขยันและอุสาหะพากเพียรต้องเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละต้องหนักแน่น อดกลั้นและอดทน ต้องรักษาวินัย... ต้องปลีกตัวปลีกใจจากความสะดวกสบายและความสนุกรื่นเริงที่ไม่สมควรแก่เกียรติภูมิของตน... ต้องซื่อสัตย์รักษาความจริงใจต้องเมตตาหวังดีต้องวางใจเป็นกลางไม่ปล่อยไปตามอำนาจอคติ...”

                  คุณลักษณะของครูที่ดีจากผลการวิจัย เช่น มีความประพฤติดี มีวิชาความรู้ดี มีความสามารถในการสอนและปกครองนักเรียน มีมนุษยสัมพันธ์ มีบุคลิกภาพดี และมีงานนอกเวลาหรืองานอดิเรกที่เหมาะสมกับความเป็นครู เป็นต้น

                  คุณลักษณะของครูที่ดีตามหลักธรรมของพระพุทธศาสนา ซึ่งสรุปได้คือ ครูต้องเป็นผู้มีวาจาดีเข้าใจศิษย์ สร้างความรู้ให้แก่ศิษย์ ชวนให้ผู้เรียนกล้าที่จะไต่ถามหรือขอความช่วยเหลือเมื่อเกิดปัญหา
ครูต้องเป็นผู้ที่น่าเคารพ เป็นผู้ที่น่ายกย่อง เป็นผู้สอนเป็น มีศิลปะในการถ่ายทอดความรู้ เป็นผู้ที่มีความอดทน เป็นผู้ที่ไม่ชักนำความเสื่อมเสียให้แก่ศิษย์

                  คุณลักษณะของครูที่ดีมาจากทัศนะของนักการศึกษา เช่น ครูดีต้องสอนเต็มเวลา เต็มหลักสูตร และเต็มความสามารถ เป็นต้น

                  หน้าที่ความรับผิดชอบและคุณลักษณะของครูที่ได้กล่าวมานี้ สมควรที่ครูควรประเมินตนเองว่ายังบกพร่องในส่วนใด ข้อใด แล้วพิจารณาแก้ไขปรับปรุงให้ดีขึ้นกว่าเดิม หรือพยายามทำให้เกิดขึ้น เพื่อจะได้เป็นครูที่ดี สั่งสอนศิษย์ให้มีความรู้ ความสามารถ และมีความประพฤติดี สามารถปรับตัวให้เข้ากับความเปลี่ยนแปลงของโลก ดำรงชีวิตอยู่อย่างปกติสุขในสังคมอันจะช่วยส่งเสริมให้ประเทศชาติเจริญก้าวหน้าสืบไป

                  วิชาชีพครูมีความสำคัญต่อสังคมและประเทศชาติมาก ครูควรตระหนักถึงความสามารถของตนเองและควรมีเจตคติที่ดีต่อวิชาชีพซึ่งนับว่ามีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

                  เจตคติ (attitude) หมายถึง ท่าทีหรือความรู้สึกของบุคคลต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง และเจตคติที่ดีต่อวิชาชีพครู จึงหมายถึง ท่าทีหรือความรู้สึกที่มีต่ออาชีพครู

 

เจตคติของครูที่มีต่อวิชาชีพครู

                  ผู้ประกอบาอาชีพครูต้องมีคุณลักษณะและคุณสมบัติที่สำคัญหลายประการ ผู้ประกอบอาชีพครูควรมีเจตคติที่ดีต่อคุณลักษณะและคุณสมบัติที่สำคัญๆ นั้นๆ ด้วย จึงจะประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานก่อให้เกิดผลดีต่อสังคมและประเทศชาติ เจตคติที่ดีต่อคุณลักษณะและคุณสมบัติของอาชีพครูมีหลายประการซึ่งอาจจำแนกได้ดังต่อไปนี้คือ

1.       เจตคติที่ดีต่อลักษณะอาชีพของครู ผู้ประกอบอาชีพครูต้องมีความเสียสละ มีเมตตากรุณา และต้องมีความอดทนอดกลั้นเป็นอย่างยิ่ง ครูควรมีความภูมิใจในอาชีพของตน ไม่ควรคิดว่าต่ำต้อยหรือด้อยเกียรติในสังคม

2.       เจตคติที่ดีต่อลักษณะการเป็นครู ผู้ประกอบอาชีพครูควรเป็นผู้รอบรู้ทันสมัย ขยันขันแข็ง มีสุขภาพสมบูรณ์ แข็งแรง

3.       เจตคติที่ดีต่อนักเรียน ผู้ประกอบอาชีพครูต้องมีความรู้สึกที่ดีต่อเด็ก รักและเอ็นดูเด็ก ให้อภัยและช่วยเหลือเด็กอยู่เสมอ

4.     เจตคติที่ดีต่อการเรียนการสอน ผู้ประกอบอาชีพครูต้องมีความรู้สึกรักการสอน มีการเตรียมการสอนที่ดี มีเทคนิคและมีวิธีการสอนที่หลากหลายให้นักเรียนมีความรู้ และมีความเข้าใจในเนื้อหาวิชาอย่างกว้างขวางชัดเจน พร้อมทั้งมีการปรับปรุงการสอนอยู่เสมอ

5.     เจตคติที่ดีต่อความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงานของครู อาชีพครูทุกอาชีพมีความเจริญก้าวหน้าทั้งสิ้น ถ้าผู้ประกอบอาชีพมีความตั้งใจอย่างเต็มกำลังความสามารถและยังผลให้งานนั้นสำเร็จลุล่วงไปด้วยดีอย่างมีประสิทธิภาพ

                  เจตคติที่ดีต่อวิชาชีพครูมีความสำคัญบุคคลที่เป็นครู และผู้ศึกษาวิชาชีพครูเพื่อจะไปเป็นครูในอนาคต เพราะเมื่อบุคคลเกิดเจตคติที่ดีต่องานของตนหรือพอใจในงานที่ตนทำอยู่ ย่อมทำให้ทำงานอย่างมีความสุข และมีความตั้งใจในการทำงานอย่างดีที่สุด ดังนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่า เจตคติที่ดีวิชาชีพครูมีความสำคัญมากดุจเดียวกันกับโครงเหล็กภายในที่ช่วยยึดอาคารให้มั่นคงแข็งแรง

                  ในเรื่องการพัฒนาบุคลิกภาพและค่านิยมในวิชาชีพครู เป็นเรื่องที่สำคัญยิ่งเช่นกัน โดยอาจสรุปได้ดังต่อไปนี้

                  บุคลิกภาพ หมายถึง ผลรวมของพฤติกรรมตลอดจนกิริยาท่าทางที่แสดงออกมาเป็นเอกลักษณ์ของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ทำให้บุคคลนั้นมีความแตกต่างจากบุคคลอื่น บุคลิกภาพเป็นปัจจัยที่สำคัญปัจจัยหนึ่งที่ทำให้บุคคลประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานทุกๆ อาชีพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาชีพครู ดังนั้นผู้ที่จะเป็นครูและผู้ที่เป็นครูอยู่แล้วต้องพัฒนาบุคลิกภาพของตนให้ดีงามเหมาะสมกับความเป็นครู

                  ค่านิยม หมายถึง แนวคิดหรือแนวทางในการปฏิบัติที่บุคคลในสังคมยอมรับและปฏิบัติตามเพราะเห็นว่าเป็นสิ่งที่ดี ถูกต้อง เหมาะสมในช่วงเวลาหนึ่งหรือตลอดไป ทำให้ผู้ปฏิบัติได้รับการยอมรับและประสบผลสำเร็จตามที่มุ่งหวังไว้ ค่านิยมเปลี่ยนแปลงได้ตามยุคสมัย บุคคล และสภาพแวดล้อมต่างๆ ผู้ที่เป็นครู และผู้ที่เหมาะสมกับความเป็นครู เช่น ควรปฏิบัติตามค่านิยม 5 ประการ ของคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ เป็นต้น ค่านิยมใดที่ไม่ควรปฏิบัติ ครูควรลด ละ และเลิกเสีย เช่น ค่านิยมการใช้สิ่งเสพติดมึนเมาเป็นสื่อสัมพันธ์มิตรภาพ เป็นต้น

                  นอกจากครูควรแก้ไขเปลี่ยนแปลงค่านิยมของตนให้ดีแล้ว ควรปลูกฝังค่านิยมของตนให้ดีแล้ว ควรปลูกฝังค่านิยมดีๆ ให้แก่ศิษย์ โดยสอดแทรกไปในการสอนวิชาต่างๆ จัดกิจกรรมส่งเสริมและใช้ระเบียบวินัยเข้าช่วย ควบคู่ไปกับการปฏิบัติตามค่านิยมที่ดีงามเหมาะสมกันอย่างกว้างขวาง ยังความเจริญรุ่งเรืองมาสู่ประเทศชาติ

                  อนึ่งค่านิยมสำหรับครูประการหนึ่งที่สำคัญอย่างยิ่ง ที่ครูควรสร้างให้เกิดในจิตสำนึกของครูตลอดเวลา คือ ค่านิยมของความเป็นครู ซึ่งมีเกียรติมีศักดิ์ศรีไม่ด้อยไปกว่าอาชีพอื่น แม้รายได้อาจจะน้อยกว่าอาชีพบางอาชีพ แต่คุณประโยชน์ของงานอันยิ่งใหญ่ในอันที่ครูช่วย “ยกระดับวิญญาณของศิษย์ไปสู่คุณธรรมชั้นสูง” นอกเหนือไปจากวิชาความรู้ ความสามารถที่ถ่ายทอดให้ศิษย์ทั้งหลาย ครูจึงควรภาคภูมิใจในภารกิจอันยิ่งใหญ่นี้ ตั้งใจประกอบภารกิจอย่างเต็มกำลังความสามารถ เพื่อบรรลุถึงจุดประสงค์ของการเรียนการสอน และความเจริญก้าวหน้าในชีวิตครูผู้เปี่ยมไปด้วยอุดมการณ์ในอันที่จะสร้างคนให้มีคุณภาพเพื่อเป็นกำลังสำคัญในการสร้างความเจริญก้าวหน้าแก่มาตุภูมิอันเป็นที่รักยิ่งตลอดไป

                  จากที่กล่าวมาหากบุคคลที่ประกอบวิชาชีพครูหรือกำลังจะประกอบวิชาชีพครูในอนาคตสามารถที่จะดำเนินตามวิถีทางที่กล่าวมา หรือปฏิบัติได้ตามที่กล่าวมาบุคคลผู้นั้นจะเป็นผู้ที่เหมาะสมยิ่งที่จะเป็น “ครู” อย่างสมบูรณ์

 

ปิดหน้าต่างนี้